Draaiboek voor het bouwen van een community als Uitjezorg – lessons learned
Introductie: waarom dit draaiboek?
Ontwikkeling van Uitjezorg
Uitjezorg groeide van idee naar autonome community, gedragen door ervaringsdeskundigen en betrokken deelnemers.
Belang van gemeenschapsvorming
Duurzame gemeenschap vraagt herhaling, relaties en eigenaarschap om sociaal isolement bij dementie te doorbreken.
Kernvragen voor duurzaamheid
Het draaiboek behandelt community bouwen, financiële borging en cruciale dementiespecifieke inzichten voor de lange termijn.
Inclusieve samenleving
De gedeelde lessen dragen bij aan een samenleving waar mensen met dementie volwaardig deelnemen en erkenning krijgen.
2022: Verkenning en behoefteonderzoek
Luisteren naar behoeften
De eerste fase richtte zich op gesprekken met mensen met dementie en hun naasten om echte behoeften te achterhalen.
Sociale isolatie en veerkracht
Mensen tonen veerkracht, maar ervaren toenemende sociale isolatie en zoeken betekenisvolle gezamenlijke activiteiten.
Community building en ervaringskennis
Succesvol bouwen van een gemeenschap begint bij het serieus nemen van ervaringskennis en gelijkwaardigheid.
Dementie als sociaal vraagstuk
Dementie vraagt niet alleen medische zorg maar ook sociale ontmoeting, plezier en gelijkwaardigheid.
2022–2023: Startfase en zichtbaarheid
Initiatief en zichtbaarheid
In deze fase ontstond zichtbaarheid via een initiatiefgroep, eerste activiteiten en communicatie zoals website en flyers.
Samenwerking met organisaties
Samenwerking met zorg- en welzijnsorganisaties verhoogde bekendheid, maar leidde nog niet tot een echte community.
Lessen over communityvorming
Zichtbaarheid en samenwerking creëren nog geen eigenaarschap; een community moet groeien vanuit deelnemers zelf.
2023–2024: Experimenteren met activiteiten
Experimenteren met activiteiten
Verschillende activiteiten werden uitgeprobeerd, variërend van zang tot dans en lezingen, met uiteenlopende succeservaringen.
Belang van herhaalde ontmoetingen
Activiteiten werken alleen wanneer ze aansluiten bij echte behoeften en mensen elkaar regelmatig ontmoeten.
Gemeenschapsvorming versus dementievriendelijkheid
Eenmalige activiteiten zijn prettig maar leiden niet automatisch tot verbondenheid en gemeenschapsvorming.
Leren van stoppen met activiteiten
Stoppen met niet-werkende activiteiten is onderdeel van het leerproces en draagt bij aan betere keuzes.
2024–2025 – Kantelpunt: van project naar community
Kantelpunt en visieherziening
In 2024–2025 werd de visie opnieuw vastgesteld met meer focus op eigen initiatief en minder professionele sturing.
Community building principes
De overgang werd geïnspireerd door de ABCD methode voor community building, met nadruk op loslaten, vereenvoudigen en vertrouwen geven aan deelnemers.
Verandering in rol professionals
Professionals leren faciliteren in plaats van organiseren om zelfvertrouwen en verantwoordelijkheid van deelnemers te stimuleren.
2025 – Autonomie en lichte structuur
Oprichting en Autonomie
In 2025 werd Stichting Uitjezorg opgericht en de autonomie van de community formeel vastgelegd.
Gangmakers en Zelforganisatie
‘Gangmakers’ namen het voortouw bij activiteiten, wat zelforganisatie binnen de community stimuleerde.
Faciliterende Bestuursrol
Het bestuur kreeg een faciliterende rol, ondersteund door community manager en activiteiten coördinator.
Duurzaamheid door Autonomie
Autonomie leidde tot lagere kosten, hogere betrokkenheid en werd een voorwaarde voor duurzaamheid.
2025–2026: Groei, inclusie en financiële borging
Kleinschalige verbindende activiteiten
Uitjezorg richt zich op kleinschalige activiteiten zoals een kookclub, lotgenotengroep, zingkring en walking voetbal met groot verbindend effect.
Inclusieve samenwerking
Samenwerking met sportverenigingen en culturele clubs versterkt inclusie binnen de samenleving.
Mix van financieringsbronnen
Financiële borging vereist een mix van bijdragen van gemeenten, fondsen, bedrijven, donateurs en deelnemers.
Duurzame community building
Duurzame groei vraagt om lokale verankering, gedeeld eigenaarschap en een realistisch financieel model.
Uitjezorg; IJmond: Draaiboek in één oogopslag
- 2022 – Verkenning
Start bij behoeften van mensen met dementie en naasten – Samen blijven leven staat centraal - 2022 – 2023 – Start
Eerste activiteiten en samenwerkingen – zichtbaarheid is nog geen community - 2023 – 2024 – Experiment
Activiteiten testen – vraaggestuurd werken en samen beleven - 2024 – 2025 – Kantelpunt
Van project naar community – loslaten en vertrouwen - 2025 – Autonomie
Stichting en eigenaarschap – mensen zelf aan zet - 2025 – 2026 – Groei
Samenwerking buiten zorg – inclusie in samenleving